in

Doların Değeri Neden Düşmüyor?

  Para basarak bütün problemler rahatlıkla çözülebilir mi? Bunca dolar basılırken nasıl oluyor da değeri düşmüyor? Son zamanlarda akıllara takılan bu sorulara yanıt vermeye çalışalım. Bunun için geriye gitmemiz gerekiyor, 2008 Küresel Ekonomik Krizi’ne…

  2008 yılında FED’in bilanço büyüklüğü kabaca 900 milyar dolar seviyesindeydi. Şu an baktığımızda yaklaşık 6,6 trilyon dolardır. Bu da 2008’den bu yana 7 kattan fazla arttığını gösteriyor. Dolaşımdaki dolar banknotları ise 2008’den günümüze 830 milyar dolardan 1,9 trilyon dolara yükselerek 2,3 kat artmıştır. Küresel krizden bu yana FED’in dolaşıma çıkardığı 1 trilyon dolardan fazla para, bilançoda 5,7 trilyon dolarlık artış meydana getirmiştir. 2008 Küresel Krizi’nden itibaren basılan dolarların alım gücü artışının mükemmel bir duruma geldiği açıkça görülüyor. (bkz: https://fred.stlouisfed.org/series/WALCL)

  Peki bu miktarlarda dolar basılıp alım gücü artırılmışken doların değeri nasıl etkilenir? Bunun için ilk olarak doların iç değerinin gelişimine bakmalıyız. Doların iç gelişimini enflasyon seyrine bakarak değerlendirebiliriz. Genel olarak enflasyon değeri de para basılmasına rağmen yüzde 2-4 seviyesinde kalmıştır. Hatta 2020 ilk çeyreğinden itibaren 2’nin altına düşmüştür. İkinci bakmamız gereken ise doların dış değerinin gelişimidir. Bunu doların altı önemli para birimine (Euro, Yen, Sterlin, Kanada Doları, İsveç Kronu, İsviçre Frangı) karşı değerine bakarak değerlendirebiliriz. Piyasadaki miktarın çoğalmasına rağmen doların başlıca para birimlerine karşı değeri düşmemiş hatta yükselmiştir. (bkz: https://tradingeconomics.com/)

  Genel beklenti, yüksek miktarda basılan para biriminin piyasada iç ve dış değerini kaybetmesi yönündedir. Peki doların değerini kaybetmemesinin nedenleri nelerdir? İlk olarak, ABD’de ya da dünyada herhangi bir terslik oluştuğunda hatta oluşmadan önce FED’in hızlı bir şekilde karar alması ve ekonomiye müdahale etmesi. İkincisi, FED’in yüksek itibarının neticesi olarak doların sadece ABD parası değil de dünya parası olarak algılanması. Üçüncü bir neden ise gelişmiş ülke fonlarının ve yatırımcılarının diğer ülkelerdeki finansal yatırımlarını satarken dolar talep etmeleri. Son olarak fonların belirttiği teminatlar yetersiz kalınca ek teminat olarak yeniden dolar almalarıdır.

  Tüm bu nedenlerden hareketle günümüzdeki korona tehdidini de işin içine katalım. Korona tehdidinin ne kadar süreceği ve ekonomiyi nasıl etkileyeceği konusunda belirsizlikler sebebiyle dünya genelinde piyasaların hareketliliği yatırımcıları riskli varlıklarını satarak nakite dönüştürmeye itti. Yatırımcıların Amerikan ekonomisine güvenlerinden çok doların dünyada geçerli para birimi olarak görülmesinden dolayı dolara yönelim oldu. Şu anda piyasaya enjekte edilen bu kadar dolara rağmen doların değerinin artmasında en önemli etkenin yatırımcıların güvenli bir liman arayışı olduğu görülüyor.

Kaynakça

BBC
Para Analiz
Para & Borsa
Kendime Yazılar
avatar

Yazar Esin Alçiçek

Ege Üniversitesi- İktisat

blank

Remake ve Suspiria

blank

Godfather serisine ne kadar hakimsin?