blank
in

İşletmelerin Değerler Bütünü: Örgüt Kültürü

    İşletme veya örgüt,  ortak bir amacı veya işi gerçekleştirmek için bir araya gelmiş kurumların veya kişilerin oluşturduğu sosyo-teknik insan birliği olarak tanımlanır ve her işletme zamanla kendine özgü norm, değer, davranış ve ilkeleri oturtarak aslında örgüt(kurum) kültürünü meydana getirir.

    Örgüt kültürü, aynı işletmede bulunan bir örgütün kendi çalışma ortamlarının ve kurumun kalitesini arttırmak için ortaya koyduğu ortak temel inançlar, varsayımlar, değerler ve insanlar arası veya örgütler arası oluşturduğu etkileşim biçimlerinin zamanla oturarak ortaya çıkardığı bir olgudur. Örgütü oluşturan birey ve unsurlar ne kadar farklı inanç ve kültürlere sahip olurlarsa olsunlar, örgüt çatısı altında bir araya geldiklerinde hepsi ortak fikir  ve amaçlara yönelik işler yaparlar.

    İşletmeler, sahip olduğu değer ve düzeni korumak için örgüt(kurum) kültürüne sahiptirler. Bu kültür zamanın ve pazarın şartları gereği güncellenebilir olsa da amaç, işletmeyi her zaman işletmenin değerleri ve birliğini koruyarak ileri taşımaya yöneliktir ve işletmenin vizyonu ve misyonu etrafında şekillenir. İşletme çalışanlarının işlerini nasıl yürüttüğüne, giyimine, iletişimine, inanç ve alışkanlıklarına etki eder. Robbins ve Judge’ın tanımında örgüt kültürü, bir örgütü diğerlerinden ayıran, örgüt üyeleri tarafından paylaşılan ve uyum sağlanan değerler sistemi olarak açıklanmaktadır.

   Günümüzde örgüt kültürü; örgütün içinde bulunduğu pazarlar, bu pazarlarda uyguladıkları rekabet stratejileri, kendi içlerinde oluşturdukları çalışma koşulları veya uygulamalar ile birçok kategoriye ayrılır. Örgütler pazarda kalabilmek için bu kültürü kendilerine göre kişiselleştirir ve böylece örgüt kültürünün modelleri oluşur. Örgüt kültürü modellerinin sayısı kayda değer derecede fazladır ve işletmeden işletmeye tercih edilen kültür modeli değişmektedir. Dünya genelindeki işletmelerin genel tercihleri arasında Denison, Quinn ve Cameron, Geert Hofstede, Handy ve Harrison, Ouchi’nin “Z” kültürü modeli gibi birçok model bulunmaktadır. Bu isimlerden Denison kültür modeli ve Ouchi’nin “Z” kültürü modelini sizlere biraz daha açmak isterim.

  Denison örgüt kültürü “dış koşullara uyum”, “kurum içi bütünleşme”, “esneklik”, “uyumluluk” boyutlarının altında katılım, uygunluk, uyumluluk ve misyon kültürüne ilişkin dört temel kavramsal boyut tarafından temel değerleri oluşmuştur. Bu örgüt kültürü modelini dünya çapında tercih eden işletmeler arasında Lenovo, 3M, Best Buy, Coca Cola, Domino’s Pizza, eBay, Google, Shell, Ikea, Microsoft, NASA, Michigan State University, VISA gibi kuruluşlar olduğu bilinmektedir.

   Profesör William Ouchi’nin yazdığı “Z” modeli, savaş sonrasında Japonya’daki verimliliğin ABD’ ye kıyasla yüzde dört yüz nasıl arttığını, yönetim tarzının bir ülkenin kültürel değerleriyle nasıl sıkı bağlantılı olduğunu ve kalite çemberlerinin ne işe yaradığını ortaya koymuş ve başlıca yedi husus üzerinde durmuştur (Şimşek, 2001, 100). Özellikle II. Dünya Savaşı’ndan sonra her yönden bitik olan Japonya, gösterdiği birlik beraberlik ve doğru işletme politikalarıyla hem ekonomisini hem de teknolojisini şu an diğer bölgelerde taklitlerini oluşturacak biçimde yürütmüş ve kalkınma örneği ile dünya çapında kendini ön plana atmıştır. Tüm dünyaya ihraç ettikleri ürünler, önceleri pek güven duyulmayan taklit ürünler iken, günümüzde taklit edilen ürünler haline gelmiştir. Japon markaları, Amerika Birleşik Devletleri’nde bile yüzlerce Amerikan markasının önüne geçmiş ve daha fazla pazar payı almıştır.

  Verilen örneklerde de açıkça görüldüğü gibi örgüt kültürü modelleri, işletmelere ve pazarlarına göre değişmekte ve her alan için farklı yorumlanabilmektedir. Bu şekilde tercih edilen örgüt kültürü modelinin o örgüte uygunluğu aslında o işletmenin ileri dönemlerde de gelişimini önemli ölçütte etkileyeceğini göstermektedir. Günümüzde her işletmenin pazarda rekabet ortamının yüksek ölçüde olduğu gerçeği örgütün yöneticisi veya kurucusunun işletmeye en uygun ve verim kazandıracak şekilde yönlendireceği örgüt kültürü modelini seçmesi önemli, gerekli ve ileride etkisi olacak yollardan biridir.             Örneklerde görüldüğü gibi doğru kültür politikası ve uygulamalar ile örgüt kurulum aşamasından itibaren bir ivme ile ilerlemeye ve gelişmeye doğru yol alacaktır.

Kaynakça

  1. HOFSTEDE, G. (2011), “Dimensionalizing Cultures: The Hofstede Model in Context”, Online Readings in Psychology and Culture, Cilt: 2, sayı: 1, Erişim Tarihi: 27.06.2020                                             http://dx.doi.org/10.9707/2307- 0919.1014
  2. KARTHIKEYAN, C.(2019) “Organisation Culture”,IJMRA Publications, India.
  3. PASCHAL , Anozie Obinna ve NIZAM, İsmail (2016) “Research Paper, Effects of Organisational Culture on Employees Performance: Case of Singapore Telecommunication”.
  4.  OKAY, Hakan (2015, 31 Mayıs). Örgüt Kültürü. Erişim Tarihi: 26.06.2020  https://hakanokay.com/orgut-kultur
avatar

Yazar Eylül Dedeoğlu

TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi•Endüstri Mühendisliği

blank

Ya İstiklal Ya Ölüm: Karabağ

blank

8 Soruda Senin İçin En Uygun Tatili Belirliyoruz!