in

Türkiye Ekonomisini 2021’de Ne Bekliyor?

  2020 yılında Türkiye, Dünya’daki diğer her ülke gibi, milyonlara bulaşan bir virüs salgınıyla karşı karşıya kaldı. Bulaş hızı ve ölümlerin artmasıyla beraber hayatımıza yeni kavramlar girdi. Sosyal mesafe kuralı, tam kapanma, normalleşme, maske, mesafe, hijyen bu onlarca kavramın sadece birkaçı. İnsanların ve hükümetlerin alacağı önlemler ile virüsün yayılımını azaltmak amaçlandı. Bu yüzden 2020’nin ilk yarısında hemen hemen tüm dünyadaki diğer insanlar gibi evlerimize kapandık. İlk başlarda ekonominin tüm sektörleri bu kapanmalardan etkilenirken sonraları alınan önlemler sadece yüz yüze etkileşim gerektiren sektörleri vurdu. İmalat sanayi 2020’nin ikinci yarısından itibaren kendini toparlarken hizmet sektörünün büyük bir çoğunluğu bir yıldır sıkıntı çekmeye devam ediyor.

Görsel: Ozan Köse / AFP

  Türkiye ekonomisini tarihsel olarak düşündüğümüzde aklımıza Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki tarım toplumu aklımıza gelir. Sonra ne olduysa hizmet sektörü gayri safi yurtiçi hasılamızın yarısından fazlasını kaplamış hale gelmiştir. Bu durum pandeminin parasal ve mali politika açısından daha dar manevra alanına sahip gelişmemiş ve gelişmekte olan ülkelere neden daha fazla etki ettiğini açıklar niteliktedir. Türkiye kredi genişlemeleri ve düşük faiz oranları ile 2020’nin 4. çeyreğinde yaklaşık %6 büyüme oranı yakalamış olsa da 2020’nin sonunda yıllık olarak %1,8 büyümüştür. Pandemiye karşı kapanmalar, sosyal mesafe kuralları işletilmiş olsa da ekonomi arzu edildiği kadar büyümemiştir.

Görsel: IMF

  2021 ise Türkiye için olduğu kadar tüm dünya için de yepyeni bir yıl. Çünkü birçok ilaç şirketi COVID-19 aşısını bulduklarını açıkladı. 2021 ile dünya aşı yarışına resmi olarak başladı. Bu yarışta zengin ülkeler önde giderken gelişmemiş ve gelişmekte olan ülkeler sınırlarını zorlayarak vatandaşlarını aşılayarak ekonomilerini tekrar tam kapasite çalışır hale getirmek istiyor. Türkiye ekonomisi için de aşılama çok önemli bir unsur. Aşılama ile olağanüstü bir şekilde daralan hizmet sektörü nihayet nefes almaya başlayacak. Fakat 2021’deki Türkiye ekonomisinin tasviri ve nasıl bir yol izleyeceği tek başına aşı ile açıklanamaz.

Görsel: 100 kışıye düşen aşı sayısı / statısta

  Öncelikle Türkiye ekonomisinin şu anki durumu tek başına pandemi ile açıklanamaz. Sadece pandemi yıllarında değil, daha önce de birçok gösterge ekonominin bir daralma yaşayacağını, eşitsizliklerin artacağını işaret ediyordu. Bu göstergelerden biri Türk ekonomisinin öngörülebilirlik, şeffaflık, kurumlara güven gibi konulardaki gerilemesiydi. Bu dış yatırımcının eylemlerini negatif bir şekilde etkilerken halkın ekonomik gidişatın iyi olmadığı gibi bir algıya sahip olmasına neden oluyordu. Bu iki aktör, dış yatırımcı ve halk, ekonomik gidişat hakkında kötümser bir tutuma yaklaştığında ise yatırımlar ile ekonomiyi desteklemekten uzaklaşmaktadır.

  Mart 2021’de açıklanan Yeni Ekonomik Reform Paket’i ile piyasalara güven tahsis edilmek istendi. Geçen iki ayda reform paketiyle ilgili gözle görünür bir ivmenin yakalanamaması ise istenenin başarısızlıkla sonuçlanması demekti. Türkiye ekonomisi yapısal sorunlara yapısal reformları talep ederken aslında bir güvence bekliyor. Yatırımcılar, halk veya dış yatırımcı, bu güvenceyi gördüğünde eşyanın doğası gereği yatırımlarına devam edecekler. Ancak Türkiye’nin bu yolda sağlam adımlarla ilerlemesi ve inandırıcı olması önem arz ediyor.

Görsel: Anadolu Ajansı

  Son olarak, yukarıda da bahsedildiği gibi, aşılama Türkiye ekonomisi için kısa vadede geri kalan tüm sorunlardan bağımsız olarak varoluşsal bir sorundur. Hizmet sektörünün tekrar ekonomik ve insan kaynaklarını bu sektöre aktarması için önce sektörden çıkmamalarını sağlamak gerekir. Bunun en maliyetsiz yöntemi ise yaygın aşılama çalışmalarını ve sosyal mesafe kurallarını birlikte uygulayarak sektöre tekrar can suyu verecek hamleleri yapmaktır. Kurulacak gerekli tedarik zincirleri ve aşı savaşına sebebiyet vermeyecek bir dış politika ile yürütülecek bir çalışma Türkiye’nin 2021’in içinde tekrar (pandemi öncesi trendleri yakalayamasa da) istenen büyüme oranlarına ulaşmasını sağlayacaktır.

Kaynak

IMF Global Prospects and Policies (April 2021 Edition)

avatar

Yazar Bedirhan Akay

Boğaziçi Üniversitesi Ekonomi 1. Sınıf
İlgi Alanları: Münazara, güncel siyaset; Formula 1, Futbol.

blank

Mini Budapeşte Turu: Peşte Kıyısı

blank

‘’Şimdilik Devrim Yapacak Durumda Değilim’’