in

‘Foucault’un Biyopolitika’sı ve Covid-19 Süreci

  Günümüzde etkisinde olduğumuz Covid-19 salgın krizinin sonucu bütün dünyayı etkileyen bir belirsizlik ortamı, yaşamın her alanında oldukça fark edilir hale geldi. Bu süreçte pandeminin kriz etkisini kontrol etmek için devletler çeşitli önlemler almıştır

  Ülkeler, bu salgın krizinin etkilerini ortadan kaldırmak, kontrol altına almak ya da etkisini azaltmak için sokağa çıkma yasağı, seyahat yasakları, şehir değiştirmek için izin almak hatta özellikle Çin’de uygulanan yapay zekâ teknolojileri ve bir örneğini de Rusya’da görebileceğimiz yüz tanıma teknolojileri kullanılarak önlemler almıştır (1). Bu kadar kısıtlamanın insanların hak ve özgürlüklerine adeta bir saldırı olduğunu düşünen kitleler iste zaman zaman bu duruma seslerini yükseltmiştir. Örneğin Amerika’da sokak röportajı yapılan insanlara ‘Neden yasaklara uymuyorsunuz?’ diye sorulduğunda insanların söylemleri hak ve özgürlüklerinin kısıtlandığı için ve temel hak ve özgürlüklerince bu yasaklara uymayı reddettikleri yönünde olmuştur. Aynı şekilde Türkiye’de de sokak kültürünü yoğun olarak yaşayan Roman kesim de sokağa çıkma yasağını bu gibi gerekçelerle defalarca kez ihlal etmişlerdir.

  Bunun gibi kriz durumlarında insanların hak ve özgürlüklerinin göz ardı edilebildiğine şahit olduk. Biyopolitika kavramı bu süreçte bu durumu iktidarın insan bedenini bir siyaset nesnesi haline getirebileceğine vurgu yapar. Foucault’a göre, iktidar bedenler düzeyinde işler (3). Foucault’a göre biyopolitika kavramı nüfusu ekonomik kaynak olarak gören, insan bedenlerinin de siyasete dahil edilmiş iktidar biçimidir. İnsan bedeni bu kavram çerçevesinden bakıldığında siyasetin bir nesnesi halindedir. Nüfus planlamaları, aile planlamaları, sansürler vb. gibi unsurlar da bu siyasetin malzemeleridir (2). Biyoiktidar’ın bu düzenlemelerini günümüzde salgın hastalık dolayısıyla devlete yönelik herhangi bir kriz durumunun önüne geçilmesi için aldığı önlemlerde görebiliriz. Alınan önlemler kimi zaman o kadar kısıtlayıcı olmuştur ki sokağa çıkmaktan da öte maskesiz dolaşmak da yasaklanmıştır. Maskesiz dolaşıldığında karşılığında bir ceza uygulanmaktadır. Bir açıdan da insanların ölme ya da hasta olma hakları bile engellenmektedir. Devlet bu süreçte hasta olan her insan için kaynaklarını harcamak zorunda ve o kişiyi yaşatmak zorundadır çünkü özellikle de çalışan nitelikli kesim devlete ekonomik anlamda getirisi olan, üretici bedenlerdir. Her beden üretime katıldığında iş gücü olarak düşünülür ve bu nedenle de devletler iş gücünü kaybetmek istemezler. Bir başka bakış açısıyla hastalanan kişiye verilen bakım da devlete yük olmaktadır. Yaşam destek ünitelerine yeterli düzeyde sahip olmayan devletler bu ihtiyaçlarını da karşılamak için yine bu dönemde yatırım yapmıştır. İnsan bedeninin tahakküm altına alınmak istenmesi biyoiktidarların biyopolitikaları açısından başta bu nedenlerle önemlidir.

  Özellikle bu salgın sürecinde karşılaştığımız, son teknolojik faaliyetlerin devreye sokulması, seyahatlerin başlangıç ya da bitişinde ateş ölçümü yapılması, havaalanlarına termal kameralar konulması, sokakların her an incelenmesi, kart hareketlerinin takip edilmesi insanların beden olarak her an nerede bulunduklarına ilişkin büyük bir veri depolanması, devletlerin biyopolitikasının günümüzde artık ne derece ileri gittiğini görebiliriz. Sizin günler önce otobüs seyehatinde yanınızda kimin oturduğunu bile bilen bir teknoloji söz konusudur. Devletlerin bu süreçte insanların özel hayatlarının en detaylı verisine ulaşabilmektedir. Bunu da sizi ve diğer insanların(vatandaşlarının) sağlığını gerekçe göstererek yapıldığına şahit olmaktayız. Bu derece veri toplanmasına ya da her insanın hakkı olan gizliliğin bile kısıtlanmasına bazı kesimin tepki göstermesi bu tahakkümün baskılayıcı stresinden kaynaklı olabilir.

Kaynakça

İnanıcı, Haluk. Koronavirüs, Hak ve Özgürlükler, Yanılsamalar: Toplumsal Savunma. birikimdergisi.com . [Çevrimiçi] 22 Nisan 2020. 
Gönüler, Yağız. Beden Terbiyesi: Biyopolitika. arkakapak.com. [Çevrimiçi] 5 Haziran 2020.
Özmakas, U. (2016). Biyopolitika Kavramına Dair Bir Soruşturma. (Doktora Tezi). Açık Erişim Adresi: Hacettepe
avatar

Yazar Sine Kurt

Ege Üniversitesi-Sosyoloji

blank

Doğu Akdeniz’de Mat Yaptıracak Hamle

blank

Avrupa’nın Son Diktatörlüğü: Belarus’un Tarihi Pazarı